W przededniu wyborów prezydenckich Fundacja Widzialni przeprowadziła ranking e - dostępności serwisów internetowych wszystkich dziesięciu kandydatów startujących w wyborach. W badaniach partnerem Fundacji była Politechnika Krakowska, bez której nie udałoby się zrealizować rankingu. Wyniki przeprowadzonych badań niestety napawają smutkiem. Być może kandydaci różnią się między sobie diametralnie wizerunkami, koncepcją prezydentury czy sposobem prowadzenia kampanii, w jednym są jednak zadziwiająco zgodni. Nie zależy im zupełnie na głosach wyborców niepełnosprawnych i zagrożonych zjawiskiem wykluczenia cyfrowego. Połowa serwisów otrzymała ocenę niedostateczną, dwa balansują na krawędzi tej oceny, trzy są ledwie dostateczne. Co prawda w dwóch serwisach zastosowano rozwiązania sugerujące wolę przedstawienia swoich sylwetek i programów osobom niepełnosprawnym, jednak nieumiejętny sposób ich zastosowania sugeruje pewną powierzchowność działań.

Oto skrócone wyniki badań.

Zdecydowanie najmniej dostępnym serwisem wśród kandydatów w wyborach prezydenckich 2010 jest witryna Bogusława Ziętka. W ocenie eksperta strona została zbudowana absolutnie bez zachowania jakichkolwiek kryteriów dostępności. Brak mapy strony, wyszukiwarki, nieopisane są nagłówki, brak właściwie opisanych linków lub zamieszczono linki, które prowadzą donikąd – można mnożyć nieprawidłowości. Podobnie strona została oceniona przez audytorów niepełnosprawnych. Mieli oni wielkie trudności w nawigowaniu po stronie, a pozyskanie żądanych informacji było niemal niemożliwe. Skutkiem tego audytorzy nie byli w stanie wypełnić zadanych im zadań.

Podobnie fatalnie, osiągając równie marny wynik wypadła w badaniach strona internetowa Janusza Korwina – Mikkego. Serwis jest do tego stopnia niedostępny dla osób niepełnosprawnych, że audytorzy niepełnosprawni nie wykonali praktycznie żadnego zadania. Co prawda poszukiwane informacje znajdują się na stronie, jednakże niski kontrast, niemożliwość powiększenia czcionki oraz źle opisane linki stanowiły skuteczną barierę. Na stronie nie umieszczono mapy strony, co czyni nawigowanie bardzo utrudnionym. Brak wyszukiwarki również nie ułatwił zadania osobom niepełnosprawnym.

Serwis Waldemara Pawlaka jest kolejnym zupełnie niedostępnym i zbudowanym z pominięciem jakichkolwiek rozwiązań, które umożliwiałyby sprawne nawigowanie osobom niepełnosprawnym. Brak jest nagłówków, mapy strony, linki są niewłaściwie opisane a formularz wyszukiwarki nieopisany jest w ogóle. Tylko biegłości audytora niewidomego przypisać należy umiarkowany sukces w realizacji zleconych zadań. Niski kontrast tekstu w stosunku do tła oraz niemożliwość powiększenia czcionki wysoce utrudniły wypełnienie tych zadań audytorowi niedowidzącemu.

Andrzej Lepper również nie może się pochwalić dostępnym serwisem. Strony nie mają tytułów, linki nie są opisane, przez co nie są czytelne dla programu czytającego. Na stronie nie ma wyszukiwarki, mapy strony również próżno szukać. Zastosowanie bezwzględnych wielkości czcionki nie pozwala ich powiększyć, kontrast jest zbyt niski. Tylko dzięki archaicznej strukturze zawdzięczać należy możliwość wypełnienia niektórych zadań przez audytorów niepełnosprawnych.

Ocenę niedostateczną otrzymała także strona Kornela Morawieckiego. Tradycyjnie brakuje mapy strony, wyszukiwarki i prawidłowo opisanych linków. Duża ilość obrazków będących linkami jest niewłaściwie opisana przez co ich użycie jest bardzo utrudnione, o ile w ogóle możliwe. Nieprawidłowa jest hierarchia nagłówków. Zastosowano zdecydowanie za mały kontrast. Konsultanci napotkali na bardzo duże problemy przy wypełnianiu zadań zleconych w badaniu. Część z nich udało się zrealizować, jednakże przy dużym nakładzie pracy i po wielu wysiłkach.

Ocenę dostateczną z dużym zastrzeżeniem uzyskały witryny dwóch kandydatów – Andrzeja Olechowskiego oraz Grzegorza Napieralskiego. W serwisie Andrzeja Olechowskiego brak mapy strony, nagłówki są nieprawidłowo zagnieżdżone, w dodatku wiele z nich nie jest opisana. Umieszczono bardzo dużo obrazków, które są linkami jednak nie są opisane, przez co dla osoby posługującej się programem czytającym ich przeznaczenie jest niezrozumiałe. Wyszukiwarka co prawda jest, jednak również nie opatrzono jej właściwym opisem. Zastosowano bardzo małą czcionkę w polu wyszukiwania, ścieżce okruszków i stopce. Ocenę dostateczna pozwoliły serwisowi uzyskać badania z użytkownikami, udało się bowiem w większym stopniu wypełnić audytorom zlecone zadania.

Grzegorz Napieralski najwyraźniej nie kładzie szczególnego nacisku na poparcie wyborców niepełnosprawnych. W serwisie poświęconym kandydatowi lewicy nie znajdziemy mapy strony czy wyszukiwarki, znajdziemy natomiast wielką ilość źle lub w ogóle nieopisanych linków. Osoba niedowidząca też nie ma łatwego życia próbując doszukać się czegokolwiek w serwisie – czcionka jest zdecydowanie za mała, a zastosowanie bezwzględnej wielkości czcionki powoduje że w IE 7.0 i wersjach niższych nie można powiększyć tekstu. Kontrast jest także zdecydowanie za niski. Ocenę dostateczną zapewniły serwisowi w miarę dobrze opisane nagłówki i stosunkowo dobre wyniki uzyskane przez audytorów w trakcie realizacji zadań.

Sytuacja w serwisie Marka Jurka jest zbliżona do tej jaką zastaniemy na stronie Grzegorza Napieralskiego. Brak mapy strony, nieprawidłowo zagnieżdżone nagłówki, zastosowanie bezwzględnej wielkości czcionek przez co w IE 7.0 i wersjach niższych nie powiększa się tekst. Kontrast dat przy aktualnościach jest zdecydowanie za niski. W IE 6.0 układ strony jest mocno zaburzony. Nie ma także wyszukiwarki. Na plus trzeba dodać, że poprawnie opisane są linki oraz zamieszczenie tytułów stron. To jednak wciąż za mało by serwis był przyjazny dla osób niepełnosprawnych.

Czas wskazać dwa serwisy, które uzyskały minimalnie wyższy od innych, wciąż jednak nad wraz niedoskonały wynik.  Warto zaznaczyć w tym miejscu, że – co pokazuje liczba zdobytych punktów przez badane serwisy – wszystkie serwisy są po prostu niedostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych i zagrożonych zjawiskiem wykluczenia cyfrowego. Niestety nie ma w Polsce kandydata na prezydenta z serwisem e – dostępnym – rzecz nie do pomyślenia w krajach zachodnich.

Identyczną – podkreślmy to raz jeszcze – niską liczbę punktów uzyskały serwisy dwóch głównych kandydatów do honoru głowy państwa: Bronisława Komorowskiego i Jarosława Kaczyńskiego. W obydwu serwisach znalazły się zakładki o nazwie „wersja WAI”.  Jak wskazuje doświadczenie bardzo niewielki procent osób zna znaczenie i funkcje tak nazwanej wersji. Czy tak powinna wyglądać wersja WAI to temat na całkiem inną dyskusję,  w tym przypadku jest to wersja o zwiększonym kontraście, możliwości powiększenia czcionki i właściwym kodem źródłowym.

Serwis Bronisława Komorowskiego w momencie uruchomienia wykazuje się stosowaniem bardzo złej praktyki. Przy wejściu na stronę włącza się automatycznie nagrane przywitanie kandydata w wersji audio skutecznie zagłuszając lektora programu czytającego. Uniemożliwia to jakąkolwiek nawigację. Brak nagłówków na stronie, co jest kolejną barierą dla osób posługujących się programami czytającymi. Strona jest wielce uciążliwa w nawigowaniu dla osoby niepełnosprawnej. Jest na niej niemal dwieście pustych linków, elementy graficzne nie pełniące funkcji nawigacyjnej nie są opatrzone pustym atrybutem alt co myli użytkowników. Podlinkowane są całe zajawki w aktualnościach – link powinien być zwięzły i treściwy. Wystarczające jest w zupełności gdy  podlinkowanie są same tytuły. I tutaj mamy do czynienia z nagminnym w tym badaniu braku wyszukiwarki, która jest bardzo pomocnym narzędziem dla osób niepełnosprawnych. Przy wyłączonym javascript  strony praktycznie nie da się obsłużyć.  Strona ta na pewno nie uzyskałaby oceny dostatecznej gdyby nie dobre wyniki badań z użytkownikami. Tutaj przydała się zakładka o zwiększonym kontraście. Warto jednak podkreślić, że i w niej znalazły się błędy i niedociągnięcia.

Jarosław Kaczyński na swojej stronie oszczędził niepełnosprawnym użytkownikom irytującej konieczności czekania na koniec prezentacji audio, jednak i w tym serwisie odnaleziono bardzo dużo błędów. Powielono tutaj zła praktykę nazwania wersji o zwiększonym kontraście „wersją WAI”. Również w przypadku tego serwisu  podlinkowane są całe zajawki w aktualnościach, co zawsze jest bardzo uciążliwe. Nieprawidłowo zagnieżdżone są nagłówki, ich hierarchia nie jest zachowana. Nie ma mapy strony. W serwisie odnaleźć można bardzo dużo obrazków, które są linkami (np. w zakładkach ‘materiały wideo’, ‘materialy foto’, itd.),  które posiadają puste atrybuty alt, czyli są nieczytelne dla użytkowników korzystających z programów czytających. Symptomatyczny brak wyszukiwarki. Również w tym przypadku tak wysokie miejsce zapewniła serwisowi „Wersja WAI”, dzięki której uzyskano zadowalające wyniki w realizacji zadań przez użytkowników. Jednak pojawiają się bardzo poważne wątpliwości związane z tym rozwiązaniem na stronie Jarosława Kaczyńskiego. Wersja WAI na tej stronie jest uboższa od wersji graficznej, co jest niedopuszczalną praktyką, dyskryminującą użytkowników niepełnosprawnych. To bardzo zła i smutna praktyka, której należy unikać za wszelką cenę.


Konkluzja wynikająca z badania jest niestety przygnębiająca. Osoby mieniące się być wybrańcami narodu, chcące piastować najwyższy urząd w państwie wciąż nie dostrzegają swojego elektoratu w pełni. Nie uświadamiają sobie gwarantowanych przez konstytucję, na której straży chcą stanąć, równych praw dla wszystkich, bez względu na stan ich zdrowia, status społeczny czy stan majątkowy. Wciąż bardzo daleko Polsce, a właściwie polskiej klasie politycznej do standardów europejskich. Najsmutniejsze w tym jest to, że to nie bariery technologiczne, czy niedoskonałość warsztatowa lecz wciąż mentalna obojętność na tę grupę społeczną jaką stanowią osoby niepełnosprawne i zagrożone wykluczeniem cyfrowym. Brak świadomości nowoczesnej rzeczywistości, która właśnie dzięki technologii Internetu pozwala znakomicie wyrównywać szanse.

Kolejność i ocena serwisów:

Bronisław Komorowski – ocena dostateczna –  15 pkt
Jarosław Kaczyński – ocena dostateczna – 15 pkt
Grzegorz Napieralski – ocena dostateczna – 14,5 pkt
Andrzej Olechowski – ocena dostateczna – 14,5 pkt
Marek Jurek – ocena dostateczna – 14 pkt
Kornel Morawiecki – ocena niedostateczna – 11,5
Andrzej Lepper – ocena niedostateczna – 11,5 pkt
Waldemar Pawlak – ocena niedostateczna – 10,5 pkt
Janusz Korwin – Mikke – ocena niedostateczna –  7,5 pkt
Bogusław Ziętek – ocena niedostateczna – 7 pkt

Kryteria ocen:

0 punktów do 12 punktów – ocena niedostateczna
14 punktów do 17 punktów – ocena dostateczna
18 punktów do 21 punktów – ocena dobra
22 punkty do 24 punktów - ocena bardzo dobra

Tabela wyników